“मृगाच्या बेडकाने दगा दिला, आता भीस्त आद्राच्या गाडवावर”
आर्द्रा नक्षत्रातील पावसावरच शेतकऱ्याची आशा.
जुन्या काळी शेतकरी पाऊसाचा अंदाज नक्षत्रांवरून लावायचे. मृग नक्षत्र म्हणजे पेरणीचा काळ. ७-८ जूनला मृग नक्षत्र सुरू होते. या काळात बेडूक डराव-डराव करून पावसाची चाहूल देतात. म्हणून म्हणतात “मृगाचा बेडूक”
पण यंदा मृग नक्षत्र कोरडेच गेले. बेडकाने ‘डराव’ केले, पण आभाळातून एक थेंबही पडला नाही. पेरण्या खोळंबल्या, शेतकरी काळजीत पडला.
मृग नक्षत्रात बेडूक वाहन
हिंदू पंचांगानुसार वर्षभरात येणाऱ्या 27 नक्षत्रांपैकी 9 नक्षत्रं ही पावसाची असतात. पावसाच्या नक्षत्रांची सुरुवात ही जरी’रोहिणी’ नक्षत्रापासून होत असली, तरी पावसाच्या आगमनाचा खरा हर्षोल्हास हा ‘मृग’ नक्षत्रापासूनच सर्वत्र साजरा केला जातो.मृगशीर्ष नक्षत्राशी सूर्य आला की भारतात पावसाळा सुरू होतो.शेतकरी या वेळेला ‘मृग लागले’ असे म्हणतात. प्रत्त्येक नक्षत्राचे विशिष्ट वाहन असते यंदा मृग नक्षत्राचे वाहन बेडूक आहे.
मग शेतकरी आभाळाकडे बघत म्हणतो “मृगाच्या बेडकाने दगा दिला, आता भीस्त आद्राच्या गाडवावर.”
आर्द्रा नक्षत्र २२ जूनच्या आसपास सुरू होते. या नक्षत्रात ढगांचा गडगडाट ‘गाढवा’सारखा होतो – म्हणून *“आद्राचा गाडव”. आर्द्रा नक्षत्रात जोरदार सरी कोसळतात असा शेतकऱ्यांचा अनुभव आहे.
आजची परिस्थिती : २०२६ चा मॉन्सून
यंदा दि. १८ जून २०२६ उजाडला तरी मराठवाडा व नगर जिल्ह्यात मृग नक्षत्र कोरडेच गेले. खर्डा, जामखेड भागात पेरणीपूर्व मशागत करून शेतकरी आभाळाकडे डोळे लावून बसला आहे.
हवामान खात्याने २४ जूनपासून आर्द्रा नक्षत्रात राज्यात सर्वदूर जोरदार पावसाचा अंदाज वर्तवला आहे. त्यामुळे बळीराजा आता “आद्राच्या गाडवाची” वाट पाहतोय.
शेतकरी म्हणतात “मृगानं दगा दिला म्हणून काय झालं? आद्राचा गाडव आला की शिवारात चिखल झाल्याशिवाय राहत नाही. आमची भीस्त आता त्याच्यावरच!”