श्रावण कोरडा, गणपतीही कोरडेच चाललेत पुढील आठ महिने जामखेड करांसमोर पाणीबाणी
जामखेड तालुक्यात यंदा पावसाने मोठी ओढ दिल्याने दुष्काळसदृश परिस्थिती दिवसेंदिवस गंभीर होत चालली आहे. खरीप पिकांवर मोठा परिणाम झाला असून अनेक भागांत सोयाबीन, उडीद, मूग यांसह पिके करपली आहेत. त्याचबरोबर पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्नही गंभीर होत असल्याने नागरिक आणि शेतकरी चिंतेत आहेत. खरीप गेलेले आहे आता रब्बी साठी तर ओलच नाही. पिण्याच्या पाण्याबरोबरच चाऱ्याचा प्रश्न गंभीर बनत चालला आहे.
सोशल मीडियावर सध्या ‘जामखेडकरांनो सावधान! पुढील २४० दिवस भयानक संकटाचे’ अशा आशयाचा व्हिडिओ चर्चेत आहे. या व्हिडिओमध्ये आगामी काळाबाबत गंभीर इशारा देण्यात आल्याचे दिसून येते. मात्र, २४० दिवसांच्या संकटाबाबतच्या दाव्याची स्वतंत्र अधिकृत पुष्टी उपलब्ध नसल्याने नागरिकांनी अशा दाव्यांकडे विवेकाने पाहणे आवश्यक आहे.
दरम्यान, जामखेड तालुक्यातील प्रत्यक्ष परिस्थिती मात्र चिंताजनक आहे. पावसाअभावी खरीप पिकांचे नुकसान झाले आहे शेतकऱ्यांपुढे उत्पादनाचा प्रश्न उभा राहिला आहे. तालुक्यात पिण्याचे पाणी, जनावरांसाठी चारा आणि शेतीसाठी उपलब्ध पाण्याचा प्रश्नही गंभीर होत आहे.
जामखेड शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या भूतवडा तलावातील साठाही घटत असल्याने आगामी काळातील पाणीपुरवठ्याबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. सध्या पंधरा दिवसातून एकदा एक तास पाणी मिळत आहे. आणखी एक किंवा दोन वेळेस पाणी मिळेल अशी परिस्थिती आहे. तालुक्यात कोठेही पाणीसाठा उपलब्ध नाही यामुळे गंभीर समस्या निर्माण होणार आहे.
राज्याच्या दुष्काळी पट्ट्यातही पावसाच्या खंडामुळे पिकांचे नुकसान वाढत असल्याचे अलीकडील वृत्तांतून समोर आले आहे. त्यामुळे जामखेड तालुक्यात प्रशासनाने पिण्याचे पाणी, चारा, पीक नुकसान पंचनामे आणि संभाव्य टंचाई याबाबत पूर्वनियोजन करणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
प्रशासनासमोर चार मोठी आव्हाने १. पिण्याच्या पाण्याचे नियोजन शहरासह ग्रामीण भागातील संभाव्य पाणीटंचाई लक्षात घेऊन पर्यायी पाणीस्रोत व टँकरचे नियोजन करणे आवश्यक आहे.
२. पीक नुकसानीचे पंचनामे करपलेल्या पिकांचे वस्तुनिष्ठ पंचनामे करून पात्र शेतकऱ्यांना शासनाच्या नियमानुसार मदत मिळवून देणे सध्या गरजेचे आहे.
३. चारा उपलब्धता जनावरांसाठी चारा उपलब्ध करून देणे आणि संभाव्य चारा टंचाईवर आधीच उपाययोजना करणे आवश्यक आहे.
४. आगामी काळाचे नियोजन पाऊस लांबला तर पिण्याचे पाणी, शेती आणि पशुधन यांच्यावर होणारा परिणाम लक्षात घेऊन प्रशासनाने तातडीने कृती आराखडा तयार करणे गरजेचे आहे. ‘२४० दिवसांचे संकट’ हा दावा चर्चेचा विषय असला तरी जामखेडसमोरील पाणी, शेती आणि चारा टंचाईचे प्रत्यक्ष संकट दुर्लक्षित करता येणार नाही. त्यामुळे अफवांपेक्षा अधिकृत माहितीवर विश्वास ठेवत प्रशासनाने आणि नागरिकांनी आगामी काळासाठी सज्ज राहणे आवश्यक आहे.
