अतिक्रमण हटवा, पण कोणावरही अन्याय नको! विकीभाऊ सदाफुले
जामखेड शहरातून जाणाऱ्या राष्ट्रीय महामार्ग क्र. ५४८ डीवरील अतिक्रमण हटविण्याच्या मोहिमेने आता वेगळे वळण घेतले असून, कारवाई करताना प्रशासनाकडून दुजाभाव होत असल्याचा आरोप सामाजिक कार्यकर्ते विकीभाऊ सदाफुले यांनी केला आहे. महामार्गाच्या दोन्ही बाजूंना समान नियम लागू करून कोणावरही अन्याय होणार नाही, अशा पद्धतीने अतिक्रमण हटवावे, अशी मागणी त्यांनी प्रशासनाकडे केली आहे.
एका ठिकाणी ठरवलेले मोजमाप दुसऱ्या ठिकाणी बदलते का? बीड कॉर्नर परिसरात वेगळे निकष का? असे सवालही त्यांनी उपस्थित केले आहेत. जामखेड शहरातील बीड रोडवरील शासकीय दूध डेअरी परिसरापासून राष्ट्रीय महामार्गालगतचे अतिक्रमण हटविण्याची मोहीम गेल्या काही दिवसांपासून सुरू आहे.
राष्ट्रीय महामार्ग विभाग, जामखेड नगरपरिषद, महसूल विभाग आणि पोलीस प्रशासन यांच्या संयुक्त सहभागातून ही कारवाई केली जात आहे. मात्र, अतिक्रमण हटविताना सर्वांना समान निकष लावले जात नसल्याची भावना काही व्यापारी आणि नागरिकांमध्ये निर्माण झाली आहे. याच पार्श्वभूमीवर विकीभाऊ सदाफुले यांनी प्रशासनाच्या कार्यपद्धतीवर प्रश्न उपस्थित केले आहेत.
दूध डेअरीपासून बीड कॉर्नरपर्यंत वेगवेगळे निकष? सदाफुले यांच्या म्हणण्यानुसार, अतिक्रमण हटाव मोहिमेच्या सुरुवातीला रस्त्याच्या नालीपासून दोन्ही बाजूंना तीन मीटर अर्थात सुमारे दहा फूट अंतरातील अतिक्रमण हटविण्याची कारवाई करण्यात आली. मात्र, बीड कॉर्नर परिसरात हीच पद्धत सातत्याने राबविली जात आहे का, याबाबत प्रश्न निर्माण झाले आहेत.
सुरुवातीला कारवाई झालेल्या भागातील व्यापाऱ्यांचे अतिक्रमण हटविण्यात आले असताना, पुढील भागात वेगळे निकष लावले जात असल्याची भावना निर्माण झाल्याने संबंधितांमध्ये नाराजी वाढत आहे. त्यामुळे एका भागातील अतिक्रमणधारकांना एक नियम आणि दुसऱ्या भागातील अतिक्रमणधारकांना दुसरा नियम, असे होणार असेल तर प्रशासनाच्या कारवाईवर प्रश्न उपस्थित होणे स्वाभाविक आहे, अशी भूमिका सदाफुले यांनी मांडली.
संविधानातील कलम १४ चा दाखला; समान न्यायाची मागणी भारतीय संविधानाच्या कलम १४ नुसार कायद्यासमोर सर्व समान आहेत आणि सर्वांना कायद्याचे समान संरक्षण मिळाले पाहिजे. याच तत्त्वाचा दाखला देत राष्ट्रीय महामार्गाच्या हद्दीतील अतिक्रमण हटविताना कोणताही भेदभाव न करता सर्वांसाठी समान नियम लागू करावेत, अशी मागणी सदाफुले यांनी केली आहे. राष्ट्रीय महामार्गाच्या हद्दीबाबत प्रशासनाने निश्चित केलेले नियम सर्व संबंधितांना समान रीतीने लागू केले पाहिजेत.
अतिक्रमण हटविण्याच्या कारवाईत एखाद्याचे नुकसान आणि दुसऱ्याला दिलासा, अशी परिस्थिती निर्माण होऊ नये. प्रशासनाने पारदर्शक पद्धतीने मोजमाप करून त्यानुसार कारवाई करावी, असेही त्यांनी स्पष्ट केले. विकासाला विरोध नाही; मात्र कारवाईत पारदर्शकता हवी!
जामखेड शहराचा विकास व्हावा, रस्ते मोकळे व्हावेत आणि वाहतुकीच्या समस्या दूर व्हाव्यात, याला कोणाचाही विरोध नसल्याचे सदाफुले यांनी नमूद केले. मात्र, विकासाच्या नावाखाली कोणत्याही व्यापाऱ्यावर अन्याय होता कामा नये. अतिक्रमण हटविताना निश्चित नियम, अधिकृत मोजमाप आणि पारदर्शक कार्यपद्धती यांना प्राधान्य दिले पाहिजे, असे त्यांनी सांगितले.
प्रशासनाने सुरुवातीपासून एकाच निकषानुसार कारवाई सुरू केली असेल, तर ती कोणताही अचानक खंड किंवा बदल न करता नियमानुसार पूर्ण करणे आवश्यक होते. कारवाईमध्ये सातत्य नसल्याची भावना निर्माण झाल्यास व्यापारी आणि नागरिकांचा प्रशासनावरील विश्वास कमी होऊ शकतो, अशी चिंताही त्यांनी व्यक्त केली. वाद न्यायालयापर्यंत; प्रशासनाने भूमिका स्पष्ट करावी!
अतिक्रमण हटविण्याच्या कारवाईत अन्याय होत असल्याची भावना निर्माण झाल्याने काही संबंधितांनी न्यायालयात धाव घेतल्याचे सदाफुले यांनी सांगितले. त्यामुळे प्रशासनाने केवळ कारवाई करण्यावर भर न देता, महामार्गाची अधिकृत हद्द, रस्त्याच्या नालीपासूनचे अंतर आणि प्रत्यक्ष मोजमाप याबाबत स्पष्टता आणणे आवश्यक आहे. बीड रोडवरील अतिक्रमण हटाव मोहिमेबाबत नागरिक आणि व्यापाऱ्यांमध्ये निर्माण झालेला संभ्रम दूर करण्यासाठी संबंधित विभागांनी एकत्रितपणे अधिकृत भूमिका स्पष्ट करावी. सर्वांना समान न्याय मिळेल, याची खात्री प्रशासनाने द्यावी, अशी मागणीही त्यांनी केली.
‘अन्याय झाल्यास जामखेडकर जाब विचारतील!’ राष्ट्रीय महामार्गाचा जो नियम आहे, तो सर्वांना समान रीतीने लागू झाला पाहिजे. अतिक्रमण हटविताना कोणताही राजकीय, आर्थिक किंवा अन्य दबाव न ठेवता कायद्यानुसार कारवाई करावी. कोणत्याही व्यक्तीवर अन्याय होणार नाही, याची दक्षता प्रशासनाने घ्यावी. अन्यथा या कारवाईबाबत जामखेडची जनता प्रशासनाला जाब विचारल्याशिवाय राहणार नाही, असा इशाराही सामाजिक कार्यकर्ते विकीभाऊ सदाफुले यांनी दिला.
आता प्रशासन बीड कॉर्नर परिसरातील मोजमाप आणि कारवाईबाबत कोणती भूमिका घेते, सर्व ठिकाणी समान निकष लागू करते का आणि व्यापाऱ्यांच्या मनातील संभ्रम कसा दूर करते, याकडे जामखेडकरांचे लक्ष लागले आहे.
